Een vesting voor Steenbergen

landschapsplan voor de A4 rond Steenbergen

a4_collage.jpg

Een snelweg is een element die over een groter lengte hetzelfde is en niet op elke verandering in het landschap reageert. Steenbergen reageert daarentegen wel sterk op de komst van de nieuwe snelweg. De gemeente Steenbergen wil in komende tijd de stad langzaam richting de snelweg laten groeien. Delen zijn aangegeven als bedrijventerrein andere delen worden met woningbouw ingevuld. Daarnaast zijn groene ruimtes aangegeven; een vrij schootsveld bij de oude vesting aan de noordzijde en natuurontwikkeling langs de Ligne. Het landschap langs de snelweg zal langzaam veranderen van een open agrarisch landschap naar een stadrandzone met bedrijven, woningen, natuur en ruimtelijk kleinschalige glastuinbouw. Het uniforme open landschapsbeeld verandert in de toekomst aan de oostzijde naar een veelkleurige rand met natuur, glastuinbouw, bedrijventerrein en woningen. Om te komen tot een goede inpassing van de weg in het landschap zijn twee modellen gemaakt:

  • Het vestingmodel; deze gaat uit van een geïntegreerd stedenbouwkundige inpassing van weg en ruimtelijke ontwikkeling.
  • Het poldermodel; dit model geeft vorm aan de weg waarbij wel rekening wordt gehouden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen maar er geen geïntegreerd ontwerp wordt ontwikkeld.


Het Vestingmodel;
De nieuwe vesting Steenbergen. Steenbergen is een oude vestingstad die deel uit maakt van de West-Brabantse waterlinie. In de structuur van Steenbergen is de vesting nog herkenbaar. De stadswallen vormden, bij aanleg, een groene rand rondom de stad. De stad groeide langzaam naar de vesting toe. Als een nieuw bolwerk wordt de snelweg om de stad Steenbergen getrokken. In de ontwikkelingsvisie van de gemeente wordt ook aangegeven dat de stad ook langzaam naar de weg toe groeit. Dit beeld is een belangrijke inspiratie voor het ontwerp. Het concept is vertaald in het aanbrengen van groene hellende vlakken in de, bij voorkeur, 100 meter brede zone ten oosten van de weg. Hierdoor wordt de horizon als het ware omhoog getrokken en vallen de auto's vanuit het landschap deels weg tegen het grasvlak. Ook het beeld vanaf de snelweg krijgt een zekere rust. Een relatieve geringe hoogte verschil van ongeveer één tot 3 meter heeft in dit vlakke land al een groot effect. Vanuit het landschap en vanaf de weg krijgen de verschillende stedelijke ontwikkelingen een groene basis. De grondvormen, geïnspireerd op de vestingwerken, geven doorzichten op de kerktorens van Steenbergen , de zichtlocaties en de oude vesting.  

a4_vesting.jpg

De snelweg en de historische vestingwerken. In deze zone kan een deel van de waterberging die nodig is voor het glastuinbouwgebied een plaats krijgen. Daarnaast kan in deze zone de retentie van het wegwater gesitueerd worden. De zone kan vervolgens ook dienst doen als bypass voor de ecologische verbinding tussen de Steenbergse Haven en de Ligne. De nieuwe vesting zou met de bouw van de weg in één keer aangebracht moeten worden waardoor het echt als autonoom element langs de snelweg komt te liggen en zich als nieuw bolwerk manifesteert.  

a4_isometrie.gif

Het poldermodel;
Een transparante rand lang Steenbergen In dit model zijn de kenmerken en karakteristieken van het polderlandschap rond Steenbergen als uitgangspunt genomen voor de inpassing. Wanneer je de structuur van het huidige landschap bekijkt dan valt op dat de polderdijken en polderwegen voor een belangrijk deel beplant zijn. Hierdoor worden grote ruimtelijke eenheden met beplanting begrensd. In de inpassing is dit model gebruikt om de grens tussen de stad Steenbergen en het open polderlandschap vorm te geven. Door de ruimtelijke ontwikkelingen wordt de rand van Steenbergen veelkleurig en kleinschaliger. Om de stadsrand van Steenbergen te laten aansluiten op de schaal en karakteristiek van het polderlandschap wordt voorgesteld om langs heel de weg aan de oostzijde van de weg een dijkje aan te brengen. De hoogte van dit dijkje komt overeen met de hoogte van de middenberm van de weg op maaiveld. Op het dijkje wordt een transparante boombeplanting aangebracht die in plantafstand kan variëren. Bijvoorbeeld bij het bedrijventerrein dichte plantafstand, bij een stedenbouwkundig accent een wijdere plantafstand en in de open polder een zeer wijde plantafstand. Vanaf de weg manifesteert de beplanting zich als een doorgaande laan die het karakter van de snelweg en de polder onderstreept. Vanuit het landschap is de rand soms doorzichtig en schermt het som ook delen af.