lekker Groen!

Volkstuinen traditie en vernieuwing

Groen, 2006, Marcel Eekhout

Van 30 maart 2006 tot en met 7 januari 2007 is in Kasteel Groeneveld te Baarn de tentoonstelling Lekker Groen ! te bezichtigen. Een tentoonstelling die zowel voor vakgenoten, volkstuinders als leken interessant is. De tentoonstelling geeft een beeld van de traditie en de vernieuwing van volkstuinen. Het is gelukt om fantastische foto's uit de archieven van de Bond van Volkstuinders op te diepen. Daarnaast zijn er fotokunstwerken van Ellen Kooi , Karel Tomeï en Marri Bot. Naast foto's en actuele plannen zijn de modernste tuingereedschappen verzameld zoals de robotmaaier en de kooktegel. De moestuin van Groeneveld is ook het bezoeken waard, er zijn nutstuinen, een grote bloementuin en boomgaard. Wim Schermer heeft voor Lekker Groen een speciaal kunstwerk in een van de nutstuinen gemaakt. Genoeg redenen om Kasteel Groeneveld te bezoeken.

Traditie en vernieuwing
De tentoonstelling is opgebouwd rond traditie en vernieuwing. De tradities in het volkstuinwezen zijn oud en klinken nog steeds door in de hedendaagse complexen. Elke vereniging heeft bijvoorbeeld een reglement waarin het aantal m2 groen, tegels en bebouwing is vast gelegd. Een andere traditie is het gezamenlijk onderhoud van het complex. De tradities veranderen geleidelijk en er worden verrassende nieuwe concepten ontwikkeld. Aan de toegankelijkheid, de openbaarheid en de relatie met de omgeving wordt steeds meer aandacht besteed. Door een betere hechting in het stedelijk weefsel en door verbindingen met de sociale structuren van de stad worden ze een volwaardige onderdeel van de groenstructuur van de stad.Voor de politiek en de projectontwikkelaars wordt het daardoor steeds moeilijker om de volkstuincomplexen te verplaatsen.

De traditie en vernieuwing wordt in de tentoonstelling vanuit drie invalshoeken toegelicht: de tuin, de tuinder en het tuinieren. De een kan niet zonder de ander.

De tuin
De positie van de volkstuinen in het stadlandschap is bepalend voor het functioneren. Er zijn parken die dooraderd zijn met fiets- en wandelpaden, maar er zijn ook gesloten bolwerken. Vooral de oude tuinparken ademen door de volgroeide bomen een serene sfeer uit waarbij een wandeling doet denken aan het zondagse bezoek aan een villawijk. In de tentoonstelling worden tien bijzondere tuinparken toegelicht die een nieuwe coalitie zijn aangegaan. Volkstuinen in combinatie met een kantorenpark, volkstuinen in combinatie met een restaurant of een tuinpark als groen hart van de wijk.

De invalshoek tuin belicht ook de tuinhuizen. In de archieven zijn oude foto's van heuse miniatuur villas gevonden. Door de aanwezigheid van mensen en de maat van de deur is zichtbaar dat het om miniatuurhuizen gaat. Verder zijn het fantastische staaltjes van zelfbouwkunst. De huidige variatie in huisjes is enorm. Naast architectonische hoogstandjes worden er standaard blokhutten gebouwd.

De tuinder
In het onderdeel tuinder wordt zichtbaar wie de tuin onderhoudt en binnen welke sociale structuren dat gebeurt. De verenigingstraditie in tuinparken is nog steeds aanwezig, maar is minder intern gericht. De betekenis voor de omliggende buurten wordt steeds groter. Cursussen zijn voor iedereen toegankelijk en kinderen uit de buurt kunnen ook in het tuinpark spelen. De hedendaagse tuinder zoekt vrijheid en rust maar vindt het ook leuk om de buren te kennen. Het tuinpark is een samenleving in het klein. Arm en rijk, allerlei beroepen en nationaliteiten zijn vertegenwoordigd.

Het tuinieren
Natuurlijk is ook de eigenlijke functie van de tuin belangrijk. Wat doen de tuinders? Wat verstaan we vandaag de dag onder tuinieren? We kennen allemaal de opgeruimde en aangeharkte volkstuinen, maar er is veel meer te beleven. Van ecotuinieren tot het kweken van bonsai boompjes.

Het nieuwe tuinieren draait niet alleen om de groente maar ook om het gemak. Het gereedschap is meegegroeid met de tuinder. Er is een grote variatie aan snoeischaren op de markt. Elke hand en plant heeft zijn eigen schaar. De robotmaaier neemt het steeds terugkerende vervelende maaiwerk uit handen. Als alternatief voor de barbecue is er een speciaal voor de volkstuin ontworpen kooktegel, die gewoon in het terras kan worden gestraat. De hedendaagse tuinder kan zijn eigen gekweekte verse onbespoten producten zo op het terras wokken. Vanuit zijn hangmat, met een wijntje in de hand geniet hij van zijn tuin.

Blijft het gezamenlijk onderhoud van het park nog over. De een vindt het een gezellige contactdag en de ander koopt het af met boetes.