Ont-dekken

Ontwerponderzoek transformatie militaire landschappen

ontdekken_zandbaan.jpg

In opdracht van de Provincie Utrecht is een ontwerpend onderzoek gedaan naar de transformatie mogelijkheden van Militarie kampementen op de Utrechtse Heuvelrug.

Een belangrijke conclusie uit dit onderzoek is dat behoud door ontwikkeling verder gaat dan een nieuwe functie voor oude elementen. In dit onderzoek gaat het ook om het doorvertalen van de betekenis van het landschap naar de toekomst. Dit leidt tot een rijk landschap met een eigen identiteit. Het is een werkwijze waarbij de cultuurhistorie niet letterlijk wordt vertaald, maar waarbij de wezenlijke betekenis belangrijk is. Het doorvertalen van de betekenis vindt echter zelden plaats omdat het het uiterste van de planvormers vraagt: het is niet langer voldoende om nieuwe functies in oude structuren of gebouwen te passen. Dit gaat verder. Er moet ook een koppeling plaats vinden tussen de betekenis en de nieuwe functie. Om dit te bereiken moeten drie stappen worden doorlopen.

ontdekken_schietbaan.jpg

De eerste stap ‘verkenning' is van groot belang voor het onderkennen en waarderen van de cultuurhistorische structuren, objecten en betekenissen. In de stap ‘militaire landschappen' wordt het kader voor de toekomstige transformatie vastgelegd. Zowel de ruimtelijke samenhang (vastgelegd in ensembles) als de betekenis ( vastgelegd in de kernkwaliteit) worden benoemd. Voor de Heuvelrug zijn vijf militaire landschappen benoemd, waaronder het XXL Tanklandschap. In de derde stap ‘de transformatie' wordt de stap naar de toekomst gezet. Er worden steeds weer gewogen wat behouden blijft, wat transformeert en wat verdwijnt. Historische en architectonische waarden moeten samen leiden tot een duurzaam en mooi landschap.

ontdekken_collage-xxl-tank.jpg

ontdekken-xxl-tank.jpg

Het XXL tanklandschap; kernkwaliteit en ensemble

Een andere belangrijke conclusie is dat er verschillende benaderingen zijn om de cultuurhistorie een plaats te geven in de planvorming. De cultuurhistorie kan daarbij - anders dan voorheen vaak het geval was - een initiërende rol spelen. Vanuit de historie bezien kan er een voorkeur zijn voor bepaalde functies om daarmee de historische betekenis door te vertalen naar de toekomst. De voorkeur gaat uit naar een initiërende benadering maar in processen waar de planologische ruimte gering is kan de volgende benadering altijd nog van grote waarde zijn. Het gaat dan om kleine ingrepen die de historie verbeelden of afleesbaar maken.

Het project werd uitgevoerd in samenwerking met Kees Volkers, historisch onderzoeker.

ontdekken_schietebaan_oud.jpg

ontdekken_theater.jpg

Schietbaan Leusderheide krijgt de functie van openluchttheater, gebruikmakend van de architectonische kwaliteit van de plek.

In het artikel Ont-dekken kunt u meer lezen over dit project